وزن گیری نوزاد همواره نشانه مهمی از سلامت کودک و رشد مناسب او قلمداد میشود؛ بهطوریکه اغلب والدین حتی آنهایی که خودشان لاغر هستند هم بابت وزن کم کودک خود نگرانند. در این مطلب به شما خواهیم گفت چطور از کم یا مناسب بودن وزن کودک خود مطمئن شوید و در صورت کم بودن وزن نوزادتان، چه راهکارهایی وجود دارد که میتواند خیالتان را از وزن گیری نوزاد از بدو تولد تا دو سالگی راحت کند.
چرا وزن گیری نوزاد من کم است؟
عوامل مختلفی برای کم بودن وزن گیری نوزاد مطرح میشود که مهمترین آنها عبارتند از:
· تغذیه نامناسب
یکی از مهمترین دلایل کم بودن وزن گیری نوزادان تغذیه نامناسب است. کودک شیرخوار ممکن است به دلایلی ازجمله ناتوانی در مکیدن سینه مادر، عدم رعایت نکات و روش مناسب شیردهی، عدم شیردهی با زمانبندی مناسب، مشکلاتی مانند شقاق سینه مادر و کم یا رقیق بودن شیر مادر مواد مغذی کافی دریافت نکند.
اگرچه غذای جامد عموماً از ششماهگی در کودکان شروع میشود، اما منبع اصلی تأمین مواد مغذی و انرژی موردنیاز نوزاد تا یکسالگی شیر مادر یا شیر خشک است. از یک سالگی به بعد، غذای جامد با کیفیت و در مقدار مناسب منبع اصلی تأمین انرژی و مواد مغذی در کودکان است. بنابراین، ممکن است به دلیل نامناسب بودن حجم یا کیفیت غذاهای جامد دریافتی، مواد مغذی و انرژی مورد نیاز بدن کودک تأمین نشود.
· انواع بیماریها
برخی بیماریها ممکن است منجر به بیاشتهایی، عدم جذب مواد مغذی در بدن نوزاد یا عدم تغذیه مناسب در نوزادان شوند. از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اسهال و استفراغ
- انواع بیماریهای ویروسی مانند رزوئلا
- مشکلات گوارشی مانند رفلاکس
- حساسیت به برخی مواد غذایی مانند حساسیت به پروتئین گاوی
- عفونتها مانند عفونت ادراری
- اختلالات هورمونی
- مشکلات قلبی یا تنفسی
نارس بودن نوزاد
نوزادانی که زودتر از موعد متولد میشوند ممکن است روند وزن گیری کندی داشته باشند. روند وزن گیری این نوزادان لازم است تحت نظر پزشک و مراکز بهداشتی باشد.
اگر دلیل وزن گیری کم نوزاد مشخص نباشد چه باید کرد؟
همیشه مشخص نیست که چه چیزی باعث کاهش وزن نوزاد میشود. گاهی اوقات علت خاصی برای کند بودن روند وزن گیری کودک پیدا نمیشود. نکته مهم این است که افزایش آهسته وزن نوزاد همیشه به معنای وجود مشکل نیست. برخی نوزادان ممکن است به دلایل ژنتیکی وزنگیری کندتری داشته باشند یا قدشان از حد متوسط کوتاهتر باشد.
چطور میتوانم به وزن گیری ایدهآل نوزادم کمک کنم؟
چنانچه علت وزن نگرفتن نوزاد شما عدم دریافت کالری و مواد مغذی کافی است، راهکارهایی برای آن وجود دارد؛ این راهکارها با توجه به سن نوزاد متفاوت است.
درصورتیکه وزن کودک تا قبل از ششماهگی کم باشد، لازم است با پزشک مشورت کنید. ممکن است پزشک به شما توصیه کند که از شیر خشک در کنار شیر مادر استفاده کنید. همچنین ضروری است در هنگام شیردهی نکاتی را رعایت کنید:
- در هر بار شیردهی تنها از یک سینه به نوزاد شیر بدهید.
- هر بار شیردهی حدود 15 دقیقه زمان میبرد.
- درصورتیکه نوزاد نمیتواند شیر بخورد، قبل از شروع شیردهی کمی سینه را بدوشید تا آماده شیردهی شود و مکیدن شیر برای نوزاد سادهتر شود.
- پوزیشنهای صحیح شیردهی را یاد بگیرید؛ این موضوع هم به سلامت شما و هم فرزندتان کمک خواهد کرد.
کودکان ششماه به بالا که غذای جامد میخورند، باید مقدار مناسبی کالری، مواد مغذی و مواد معدنی برای رشد مناسب دریافت کنند. خبر خوب این است که میتوانید با ایجاد تغییراتی در تغذیه کودک و تشویق به عادات سالم به او کمک کنید کالری بیشتری دریافت کند.
اولین نکته این است که مواد غذایی با کالری و انرژی بالا و سرشار از مواد مغذی را در وعدههای غذایی کودک خود بگنجانید. درخصوص مواد غذایی مناسب برای وزن گیری کودک در ادامه توضیح داده خواهد شد. علاوه بر این، میانوعدههای مغذی که در فواصل زمانی کوتاه و به طور منظم به کودک داده میشود، به تأمین کالری مورد نیاز بدن کمک میکند.
تا حد امکان غذاهای خانگی و سالم برای کودک تهیه کنید و از دادن مواد غذایی فرآوریشده و سرشار از قند به کودک اجتناب کنید. همچنین، سعی کنید غذاها متنوع و جذاب باشند تا کودک به خوردن آنها علاقهمند شود.
کودکان عموماً از غذا خوردن مستقل استقبال میکنند. یک راهکار مناسب برای ایجاد علاقه و دریافت مواد مغذی و انرژی لازم از غذاها این است که به کودکتان اجازه دهید خودش غذا بخورد.
بهترین غذاها برای وزن گیری نوزاد کدامند؟
- از غذاهایی که بهطور طبیعی انرژی بیشتری دارند در کنار سایر غذاها در وعدههای غذایی استفاده کنید:
- سبزیجات نشاستهای مانند هویج، کدو حلوایی، سیبزمینی، شلغم، چغندر، ذرت و نخودفرنگی
- میوههایی مانند موز، آووکادو و انبه
- غذاهای پروتئینی مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی، سویا، حبوبات، کره بادام زمینی و پنیر به رشد و ترمیم بافتهای بدن و ساخت عضلات کمک میکنند.
- مواد غذایی حاوی نشاسته مانند سیبزمینی، ماکارونی، رشته فرنگی، برنج و انواع نان
- لبنیات مانند شیر پر چرب، ماست یونانی، پنیر خامهای و خامه
- انواع آجیل و مغزیجات
- به وعدههای غذایی کودک یک قاشق غذاخوری کره، مارگارین یا روغن اضافه کنید.
- به پوره میوه یا سبزیجات ازجمله انبه، نخودفرنگی، موز و هلو، یک قاشق غذاخوری روغن نارگیل اضافه کنید.
- سعی کنید یک وعده در روز پودینگی حاوی شیر مانند ماست پرچرب، فرنی برنج و کرم کارامل به کودک بدهید. پودینگهای حاوی شیر منبع مناسبی برای دریافت کالری و مواد مغذی هستند.
- به غذاهایی مثل پاستا، سیبزمینی و تخممرغ، پنیر رندهشده اضافه کنید. پنیر منبع خوبی از کلسیم و پروتئین است و نقش زیادی در تقویت استخوانها و عضلات کودک دارد.
- تخممرغ علاوه بر این که منبع مناسبی برای پروتئین است، حاوی چربی سالم نیز است که منجر به وزن گیری کودک میشود.
- غلات در ترکیب با شیر میانوعده مناسبی برای قبل از به خواب رفتن نوزاد است.
این روزها پودر سویق بهعنوان راهکاری مؤثر برای افزایش وزن کودکان بهخصوص از سوی طرفداران طب سنتی معرفی میشود. این در حالی است که سویق چیزی فراتر از مواد غذایی که پیشتر به آنها اشاره شد نیست و درصورتیکه مواد غذایی مغذی و پرکالری به میزان لازم به کودکتان بدهید، نیازی به این استفاده از این پودرها ندارید. با این حال، اگر همچنان اصرار به استفاده از سویق دارید، حتماً خودتان آن را تهیه کنید. کیفیت مواد اولیه و فرایند تهیه سویقهای آماده تحت نظارت مراجع بهداشتی نیست و ممکن است استفاده از آنها برای فرزند دلبندتان خطرآفرین باشد. |
نوزاد من چقدر باید وزن بگیرد؟
اغلب نوزادان در هفته اول پس از تولد حدود ۱۰ درصد وزن خود را از دست میدهند. پنجروزگی نوزاد زمانی است که گفته میشود وزن گیری آغاز میشود. تا حدود دو الی سه هفته پس از تولد، نوزاد به وزن اولیه خود بازمیگردد.
روند وزن گیری نوزاد در شش ماه اول زندگی سرعت بیشتری دارد؛ به نحوی که وزن نوزاد در ششماهگی به دو برابر وزن خود در هنگام تولد خواهد رسید. این روند به مرور و با راه افتادن و افزایش فعالیت بدنی نوزاد کاهش مییابد. همچنین، درصورتیکه نوزاد شما بیمار شود ممکن است وزن گیری به مدت ۲ تا ۳ هفته متوقف یا بسیار کم شود، اما پس از این بازه زمانی، مجدداً وزن گیری نرمال خواهد شد؛ بنابراین، بابت توقف یا کاهش وزن گیری در اثر بیماری نگران نشوید. یک سال پس از تولد نیز معمولاً وزن کودکان به حدود سه برابر وزن در هنگام تولد خواهد رسید.
تا دو سالگی، پزشکان و مراکز بهداشت از نمودارهای رشد سازمان بهداشت جهانی بهعنوان منحنی رشد استاندارد برای نوزادانی که با شیر مادر یا شیر خشک تغذیه میشوند، استفاده میکنند. مقایسه روند وزن گیری، افزایش قد و دور سر کودک با منحنی استاندارد نشان میدهد که رشد نوزاد طبیعی است یا خیر. بهطورکلی، انتظار وزن گیری نوزاد در سال اول تولد مطابق جدول زیر است:
سن نوزاد | میزان وزن گیری بر حسب گرم |
5 روزگی تا 4 ماهگی | هر هفته 170 گرم |
4 ماهگی تا 6 ماهگی | هر هفته 113 تا 150 گرم |
6 ماهگی تا 12ماهگی | هر هفته 57 تا 113 گرم |
نکته مهمی که بد نیست بدانید این است که بر اساس اعلام مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری امریکا (CDC)، نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، اندکی پس از تولد شروع به افزایش وزن میکنند، اما افزایش وزن کلی آنها در سال اول معمولاً کندتر از نوزادانی است که با شیر خشک تغذیه میشوند.
افزایش وزن میتواند هفته به هفته متفاوت باشد. با این حال، کودک شما باید در طول سال اول رشد ثابتی داشته باشد. نکته دیگر این است که برخلاف تصور عموم، رشد فقط مربوط به وزن نیست؛ قد و دور سر کودک نیز باید بررسی شود. گاهی اوقات ممکن است یک نوزاد وزن کمی داشته باشد، اما رشد زیادی داشته باشد. همچنین، باید توجه داشت که قد و وزن همه افراد یکسان نیست. نوزادی که از والدین لاغر متولد میشود ممکن است وزن کمتری داشته باشد؛ بنابراین، از قیاس وزن نوزاد با همسالانش بپرهیزید.
چه زمانی باید به پزشک متخصص اطفال مراجعه کنم؟
تصور عموم مردم این است که نوزاد با وزن زیاد از سلامت بیشتری برخوردار است؛ به همین علت ممکن است با بازخوردهای نگرانکنندهای مبنی بر کمبود وزن نوزاد خود از سوی اطرافیان مواجه شوید. به خاطر داشته باشید تنها ملاک وزن گیری مناسب نوزاد شما منحنی رشد است که توسط مراکز بهداشت یا پزشک متخصص کودک بهطور مستمر مورد بررسی و پایش قرار میگیرد. بازههای زمانی که ضروری است وزن کودک اندازهگیری شود توسط وزارت بهداشت تعیین شده که اولین بار در 3 تا 5 روزگی است. درصورتیکه وزن گیری کودک بر اساس نمودار نرمال باشد، جای نگرانی نبوده و نیازی به مراجعه به پزشک نیست.
کاهش وزن نوزادان در چند روز اول پس از تولد طبیعی است؛ با این حال، اکثر نوزادان حدود دو تا سه هفته پس از تولد دارای وزنی برابر یا بالاتر از وزن تولد خود هستند. اگر نوزادی سه هفته پس از به دنیا آمدن وزن زیادی از دست بدهد و به حدود وزن خود در هنگام تولد نرسد، ضروری است توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.
حرف آخر
این را باور کنید که چاق شدن کودک لزوماً نشاندهنده سلامت او نیست! وزن گرفتن نوزاد باید منطبق بر نمودار رشد باشد و در این حالت جای هیچ نگرانی نیست. درصورتیکه وزن گیری کودکتان کم است، با راهکارهای تغذیهای که در این مقاله گفته شد احتمالاً مشکل حل خواهد شد. تنها وقتیکه وزن نگرفتن کودک ناشی از مشکلی در سلامت جسمی او باشد، لازم است با مشورت پزشک راهکارهای مناسب را در پیش گیرید.
در بخش نظرات به ما بگویید که شما هم نگران وزن گیری کودک خود هستید؟ چه راهکارهایی برای وزن گرفتن فرزندتان استفاده کردهاید که مفید بوده است؟